е-Фактура во Македонија: нови рокови, задолжителна од 1 април 2027
Според Предлог-законот за електронско фактурирање што УЈП го објави на ЕНЕР во август 2026, електронското фактурирање (е-Фактура) од 1 октомври 2026 станува доброволно, а за ДДВ-регистрираните субјекти задолжително од 1 април 2027 година, со фазно проширување до 2028. Ова го заменува претходно најавениот задолжителен старт на 1 октомври 2026. Законот сè уште е предлог: роковите стануваат обврзувачки дури откако ќе го донесе Собранието и ќе биде објавен во Службен весник. Фактурите се издаваат во UBL 2.1 XML формат и минуваат низ централна валидација на УЈП.
УЈП ја отвори платформата за ограничен круг субјекти. Целта е тестирање на API-интеграциите и на способноста на централниот систем да валидира во реално време.
август 2026
Предлог-закон на ЕНЕР
УЈП го објави Предлог-законот за електронско фактурирање на ЕНЕР за јавна консултација. Според директорката на УЈП (септември 2026), законот се очекува да биде донесен до крајот на 2026 година.
1 октомври 2026
Доброволна примена
Субјектите можат доброволно да почнат да издаваат е-фактури преку системот на УЈП. Ова е планираниот датум според предлогот, а не законска обврска.
1 април 2027
Задолжително за ДДВ-обврзници
Обврската важи за ДДВ-регистрираните субјекти, вклучително и одредени јавни претпријатија.
1 јули 2027
Правни лица без ДДВ-регистрација
Обврската се проширува на правните лица што вршат дејност, а не се регистрирани за ДДВ.
1 октомври 2027
Буџетски корисници и јавни институции
Буџетските корисници, јавните и непрофитните институции и Народната банка.
1 јануари 2028
Сите останати субјекти
Последната фаза ги опфаќа сите преостанати субјекти.
Според предлог-законот, обврската се воведува фазно. Прва група се ДДВ-регистрираните субјекти, од 1 април 2027, без оглед на големината. Потоа следуваат правните лица што не се регистрирани за ДДВ, јавниот сектор и, на крајот, сите останати.
ДДВ-регистрирани трговски друштва и трговци-поединци (од 1 април 2027)
Правни лица што не се регистрирани за ДДВ (од 1 јули 2027)
Буџетски корисници, јавни и непрофитни институции (од 1 октомври 2027)
Како функционира моделот
Македонија воведува централизиран модел на валидација, истиот пристап како италијанскиот SdI. Фактурата не се испраќа директно до купувачот: прво оди до УЈП, која ја проверува и ја одобрува, и само потоа добива правна сила. Тоа значи контрола на трансакциите во реално време.
Практичната последица е дека самото испраќање на PDF по е-пошта повеќе не е фактурирање. Документот мора да биде машински читлив XML во UBL 2.1 структура, потпишан електронски и поминат низ УЈП.
Технички побарувања
Основните барања објавени за системот се следните:
Формат: UBL 2.1 XML, не PDF, не скенирана слика
Валидација: задолжително преку централниот систем на УЈП пред фактурата да важи
Електронски потпис на секоја издадена е-фактура
Архивирање: 10 години, при што одговорноста е на даночниот обврзник
Пренос веднаш по издавањето, не групно подоцна
Што значи 1 октомври 2026 сега
Според предлогот, 1 октомври 2026 повеќе не е задолжителен рок, туку почеток на доброволната примена. Додека законот не стапи на сила и не започне обврската за вашата група, досегашниот начин на фактурирање продолжува да се применува.
Доброволниот период е најевтиното време за подготовка: интеграцијата може да се тестира на вистински фактури без ризик од неважечки документи. Кога обврската ќе стапи на сила, PDF без валидација од УЈП нема да биде даночен документ, што го погодува и купувачот при одбивање на влезен ДДВ.
Од што да се почне
Подготовката е пред сè инвентар на тоа како денес се создаваат фактурите:
Утврдете од кој систем излегуваат фактурите денес (ERP, сметководствен софтвер, Excel, рачно)
Проверете дали тој систем може да генерира UBL 2.1 XML или ќе треба посредник
Разрешете го електронскиот потпис: кој го држи и како се применува автоматски
Планирајте го архивирањето за 10 години, вклучувајќи и пристап при контрола
Искористете го доброволниот период за тестирање, пред задолжителниот рок за вашата група
Следете го статусот на законот: роковите се конечни дури по објавата во Службен весник
Често поставувани прашања
Од кога е-Фактура е задолжителна во Македонија?+
Според Предлог-законот за електронско фактурирање: од 1 април 2027 за ДДВ-регистрираните субјекти, од 1 јули 2027 за правните лица што не се регистрирани за ДДВ, од 1 октомври 2027 за буџетските корисници и јавните институции и од 1 јануари 2028 за сите останати. Од 1 октомври 2026 примената е доброволна. Законот сè уште не е донесен.
Дали 1 октомври 2026 сè уште е задолжителен рок?+
Не, според предлог-законот објавен во август 2026. Тој датум сега е почеток на доброволната примена. Претходниот план предвидуваше задолжителна примена од 1 октомври 2026, но новиот закон го заменува со фазен распоред од 2027 до 2028.
Дали може да продолжам да испраќам фактури како PDF по е-пошта?+
До задолжителниот рок за вашата група, да. Потоа фактурата мора да биде UBL 2.1 XML и да помине низ валидација на УЈП. PDF без таа валидација нема да биде правно важечки даночен документ и нема да може да послужи за одбивање на влезен ДДВ.
Кој е точниот рок за подготовка?+
За ДДВ-обврзниците, пред 1 април 2027, доколку законот биде донесен со овие рокови. Доброволниот период од 1 октомври 2026 е вистинското време за тестирање на интеграцијата.
Што значи централизиран модел на валидација?+
Фактурата прво се доставува до УЈП, која ја валидира, и само по одобрувањето добива правна сила. Ист принцип како италијанскиот SdI: контрола на трансакциите во реално време, наместо подоцнежно известување.
Колку долго треба да се чуваат е-фактурите?+
10 години, а одговорноста за архивирањето е на даночниот обврзник, не на УЈП и не на посредникот.
Што ако немаме ERP систем?+
Најавени се клиентска апликација и веб-портал од УЈП наменети за помали субјекти без сложени системи, за да можат да издаваат е-фактури без сопствена интеграција.
