Hapja e një biznesi në Shqipëri nuk ka një kosto të vetme fikse — totali varet nga forma ligjore (person fizik tregtar apo SH.P.K.), nga fakti nëse e bëni vetë regjistrimin apo me ndihmë profesionale, dhe nga softueri e shërbimet që zgjidhni. Vetë regjistrimi në Qendrën Kombëtare të Biznesit (QKB) është falas ose me kosto shumë të ulët, ndaj pjesa më e madhe e shpenzimeve vjen nga vula, kontabilisti, zgjidhja e fiskalizimit/faturimit dhe, për SH.P.K., kapitali fillestar i themelimit. Më poshtë e ndajmë koston në komponentë realë, që të planifikoni buxhetin pa surpriza.
Informacion orientues — shifrat e mëposhtme janë vlerësime tregu dhe mund të ndryshojnë. Verifikoni çdo tarifë zyrtare me QKB dhe DPT, dhe kostot e shërbimeve me kontabilistin tuaj përpara se të vendosni.
Nga varet kostoja totale
Përpara se të shihni shifrat, kuptoni se kostoja e hapjes së një biznesi ndahet në dy grupe: kosto fillestare një herë (regjistrimi, vula, kapitali, pajisjet) dhe kosto të vazhdueshme mujore (kontabilisti, softueri, tatimet e kontributet). Faktorët kryesorë që e ndryshojnë totalin janë:
- Forma ligjore — person fizik tregtar është dukshëm më i lirë se SH.P.K., që kërkon kapital themelimi dhe akt themelimi;
- A e bëni vetë regjistrimin apo nëpërmjet kontabilistit/avokatit (tarifë shërbimi shtesë);
- Veprimtaria — disa aktivitete kërkojnë licenca ose leje shtesë;
- Zgjidhja e fiskalizimit dhe faturimit (arkë elektronike, program faturimi ose softuer i personalizuar);
- Numri i punonjësve, që sjell listëpagesë dhe kontribute.
Regjistrimi në QKB dhe NIPT-i
Regjistrimi i një subjekti në Qendrën Kombëtare të Biznesit (QKB) dhe pajisja me NIPT-in (Numrin e Identifikimit të Personit të Tatueshëm) ka një tarifë zyrtare të ulët dhe mund të bëhet online. Për personin fizik tregtar tarifa bazë e regjistrimit është simbolike, ndërsa për SH.P.K. mund të aplikohet një tarifë e ngjashme regjistrimi. Kostoja reale rritet vetëm nëse ia besoni regjistrimin një kontabilisti ose avokati, që zakonisht kërkon një tarifë shërbimi për përgatitjen e dokumenteve dhe aplikimin.
Konfirmoni tarifën aktuale zyrtare të regjistrimit drejtpërdrejt në QKB, pasi ajo mund të ndryshojë sipas formës ligjore dhe veprimtarisë.
Vula dhe dokumentet fillestare
Pas regjistrimit, shumica e bizneseve pajisen me një vulë zyrtare, kosto e së cilës zakonisht është modeste dhe varet nga modeli (vulë e thjeshtë automatike kundrejt asaj me cilësi më të lartë). Për SH.P.K. mund t’ju duhet edhe akti i themelimit dhe statuti, që, nëse përgatiten nga një profesionist, kanë një tarifë shtesë. Personi fizik tregtar zakonisht nuk ka nevojë për akt themelimi.
Kapitali fillestar për SH.P.K.
Një ndryshim kyç mes personit fizik dhe SH.P.K. është kapitali themeltar. Ligji lejon themelimin e një SH.P.K. me një kapital minimal simbolik (historikisht 100 lekë), por në praktikë shumica e themeluesve vendosin një kapital realist që pasqyron nevojat operative të biznesit dhe rrit besueshmërinë para bankave e partnerëve. Ky kapital nuk është një tarifë që ‘paguhet dhe humbet’ — ai mbetet pasuri e shoqërisë dhe përdoret për veprimtarinë.
Personi fizik tregtar nuk ka kërkesë për kapital themeltar, çka e bën nisjen më të lirë. Për të krahasuar dy format në detaje, shihni udhëzuesin përkatës.
Kontabilisti dhe shërbimet financiare
Kontabilisti është zakonisht kostoja më e qëndrueshme mujore. Tarifa varet nga vëllimi i faturave, numri i punonjësve dhe nëse jeni në regjim me TVSH apo jo. Bizneset e vogla pa punonjës paguajnë një tarifë mujore më të ulët, ndërsa bizneset me listëpagesë dhe TVSH paguajnë më shumë. Edhe pse nuk është gjithmonë i detyrueshëm me ligj, kontabilisti rekomandohet fuqishëm për deklarimet tatimore, listëpagesat dhe pajtueshmërinë.
- Tarifë mujore për kontabilitet bazë (biznes i vogël, pa punonjës);
- Tarifë më e lartë për biznese me TVSH dhe listëpagesë;
- Kosto shtesë sezonale, p.sh. për bilancin vjetor ose deklaratat vjetore.
Fiskalizimi dhe softueri i faturimit
Çdo biznes që lëshon fatura duhet të zbatojë fiskalizimin, çka kërkon një certifikatë elektronike (nëpërmjet AKSHI) dhe një zgjidhje softuerike që raporton faturat te tatimet në kohë reale. Kostoja këtu ndryshon shumë: disa platforma faturimi kanë tarifë mujore abonimi, ndërsa një softuer i personalizuar i integruar me arkën, magazinën dhe sistemet e biznesit ka një investim fillestar më të madh por përshtatet me nevojat tuaja.
- Certifikata elektronike për nënshkrimin e faturave;
- Program faturimi/fiskalizimi — abonim mujor ose licencë;
- Pajisje opsionale (arkë elektronike, printer fiskal, tablet) sipas veprimtarisë.
Për të vlerësuar koston e një zgjidhjeje të personalizuar faturimi ose biznesi, përdorni vlerësuesin tonë të projektit ose flisni me ekipin.
Kosto të tjera që shpesh harrohen
- Llogaria bankare e biznesit — disa banka kanë tarifë mirëmbajtjeje mujore;
- Tatimet dhe kontributet — tatimi mbi fitimin/të ardhurat, TVSH (nëse zbatohet) dhe kontributet për punonjësit;
- Licenca ose leje specifike sipas veprimtarisë (p.sh. ushqim, transport, ndërtim);
- Hapësira, pajisjet dhe stoku fillestar — varen plotësisht nga lloji i biznesit;
- Marketingu fillestar, faqja e internetit dhe identiteti vizual.
Për të kuptuar peshën e tatimeve dhe kontributeve mbi pagat, mund të përdorni llogaritësit financiarë të Square (paga, TVSH, faturë).
Përmbledhje: sa duhet të planifikoni
Si rregull i përgjithshëm: një person fizik tregtar mund të niset me një buxhet fillestar të ulët, ku pjesa kryesore shkon për vulën, kontabilistin dhe zgjidhjen e faturimit. Një SH.P.K. kërkon planifikim më të madh për shkak të aktit të themelimit, kapitalit dhe kostove më të larta të kontabilitetit. Mos harroni se pas hapjes vijnë kostot e vazhdueshme mujore — kontabilisti, softueri dhe tatimet — që duhen futur në buxhet që në fillim.
Këto janë vlerësime orientuese. Për shifra të sakta sipas rastit tuaj, verifikoni tarifat zyrtare me QKB dhe DPT dhe kërkoni një ofertë nga kontabilisti.
Burimet zyrtare
Informacion orientues — verifikojeni gjithmonë me kontabilistin tuaj ose me Drejtorinë e Përgjithshme të Tatimeve. Square është partneri juaj softuerik, jo këshilltar tatimor.