Çfarë është prokurimi publik dhe kush e rregullon
Kur një bashki shtron një rrugë, kur një spital blen barna ose kur një ministri merr me qira automjete, blerja bëhet me prokurim publik. Institucioni që blen quhet autoritet kontraktor, ndërsa biznesi që ofron quhet operator ekonomik. Ligji që i rregullon këto blerje është ligji nr. 162/2020 "Për prokurimin publik", i ndryshuar me ligjin nr. 16/2024.
Agjencia e Prokurimit Publik (APP) mbikëqyr sistemin e prokurimit publik, me qëllim efiçencën dhe transparencën. Është institucion qendror në varësi të Kryeministrit, me seli në Tiranë. APP administron edhe Sistemin e Prokurimit Elektronik në app.gov.al, ku publikohen njoftimet e kontratave, dokumentet e tenderit dhe njoftimet e fituesve.
Ligji kërkon që i gjithë komunikimi për procedurat, ankesat, nënshkrimin dhe zbatimin e kontratës të bëhet me mjete elektronike. Veprimet e autoriteteve dhe të operatorëve kryhen në Sistemin e Prokurimit Elektronik, me nënshkrim elektronik dhe vulë elektronike. Kjo është arsyeja pse "prokurimi elektronik" dhe "prokurimi publik" në Shqipëri sot janë praktikisht e njëjta gjë.
Llojet e procedurave dhe kufijtë monetarë
Ligji njeh tre kufij monetarë: kufirin e lartë, kufirin e ulët dhe kufirin për prokurimet me vlerë të vogël. Vlerat në lekë i përcakton Këshilli i Ministrave me vendim, prandaj kontrollojini në rregullat e prokurimit publik të botuara në app.gov.al. Kufiri ku bie fondi limit përcakton afatet minimale dhe procedurën që mund të përdorë autoriteti.
Llojet e procedurave sipas nenit 41 të ligjit janë:
- Procedurë e hapur: një fazë, mund të ofertojë çdo operator ekonomik i interesuar.
- Procedurë e kufizuar: dy faza. Fillimisht dorëzohen kërkesat për pjesëmarrje, pastaj ofertojnë vetëm kandidatët e përzgjedhur.
- Procedurë konkurruese me negocim: vetëm për kontratat e sektorit klasik.
- Partneritet për inovacion dhe dialog konkurrues: për blerje komplekse ose zgjidhje që nuk ekzistojnë ende në treg.
- Procedurë me negocim me shpallje paraprake: vetëm për kontratat sektoriale.
- Procedurë me negocim pa shpallje paraprake: për raste të veçanta që ligji i lejon.
- Procedurë e hapur e thjeshtuar: për kontrata nën kufirin e ulët monetar, me afat jo më pak se 10 ditë nga publikimi.
Përveç këtyre, për blerjet nën kufirin e prokurimeve me vlerë të vogël, autoriteti përdor procedurën me vlerë të vogël të përcaktuar në rregullat e prokurimit publik. Në app.gov.al këto janë njoftimet më të shumta dhe më të shpejta: shumë mbyllen brenda një ose dy ditësh.
Afatet minimale për dorëzimin e ofertave në procedurën e hapur janë: jo më pak se 35 ditë mbi kufirin e lartë monetar dhe jo më pak se 20 ditë ndërmjet kufirit të ulët dhe të lartë. Kur ofertat dorëzohen me mjete elektronike, autoriteti mund ta shkurtojë afatin me 5 ditë. Afatet në ligj janë ditë kalendarike.
Si merr pjesë një biznes, hap pas hapi
Procesi është i njëjtë për një ndërtues, një furnizues karburanti apo një shtypshkronjë. Ndryshojnë vetëm kriteret që vendos autoriteti në dokumentet e tenderit.
- Regjistrohuni si operator ekonomik. Në app.gov.al zgjidhni "Regjistrohu si operator ekonomik" dhe plotësoni NIPT-in me shkronja kapitale, pa hapësira, dhe emrin e përfaqësuesit ligjor. APP ka njoftuar se regjistrimi, ndryshimi i fjalëkalimit dhe vërtetimi i mospërjashtimit ofrohen edhe si shërbime në e-Albania.
- Gjeni njoftimet. Njoftimet e kontratave publikohen në app.gov.al me numrin e referencës (REF), autoritetin kontraktor, fondin limit, kodet CPV dhe afatin e dorëzimit.
- Shkarkoni dokumentet e tenderit (DST). Sipas APP, dokumentet shkarkohen pa pagesë në çdo moment. Lexoni me kujdes kriteret e kualifikimit, specifikimet teknike, formularin e ofertës ekonomike dhe datën e hapjes.
- Përgatitni dokumentet. Dokumentet e tenderit përcaktojnë çfarë kërkohet: zakonisht dokumente të regjistrimit të shoqërisë, vërtetime për shlyerjen e detyrimeve tatimore dhe të sigurimeve shoqërore, kapacitete teknike dhe ekonomike, si dhe sigurimin e ofertës kur kërkohet.
- Sigurimi i ofertës. Ligji e kërkon në të gjitha procedurat, përveç atyre me vlerë të vogël, në masën 2% të vlerës së përllogaritur të kontratës. Autoriteti pranon gjithmonë pagesën në llogarinë e tij, dhe mund të pranojë edhe garanci bankare ose garanci nga shoqëri sigurimi të licencuara.
- Dorëzoni ofertën elektronikisht, para afatit. Oferta ekonomike ngarkohet si një dokument i vetëm në panelin përkatës, dhe emrat e skedarëve duhet të kenë vetëm shkronja ose numra. Pas dorëzimit, kontrolloni te "Tenderat e mi" që oferta të shfaqet e përfunduar.
- Hapja dhe vlerësimi. Ofertat hapen në datën dhe orën e përcaktuar në dokumentet e tenderit. Në prokurimin elektronik dokumentacioni regjistrohet automatikisht në sistem.
- Njoftimi i fituesit dhe periudha e pritjes. Kontrata nuk nënshkruhet para se të kalojnë të paktën 10 ditë nga njoftimi i fituesit mbi kufirin e lartë, 7 ditë nën të, dhe 2 ditë për prokurimet me vlerë të vogël.
Ankimi: te autoriteti dhe te KPP
Ankesat i shqyrton Komisioni i Prokurimit Publik (KPP), jo APP. Operatori dërgon ankesën njëkohësisht te autoriteti kontraktor dhe te KPP, në Sistemin e Ankesave Elektronike, me formularin përkatës dhe dokumentin bankar që vërteton pagesën e tarifës.
- Ankesë për dokumentet e tenderit: brenda 10 ditëve nga publikimi i njoftimit mbi kufirin e lartë monetar, brenda 7 ditëve nën të.
- Ankesë për vlerësimin ose klasifikimin përfundimtar: brenda 10 ditëve nga njoftimi i fituesit ose i anulimit mbi kufirin e lartë, brenda 7 ditëve nën të.
- Procedurat me vlerë të vogël: ankesa bëhet vetëm te autoriteti kontraktor, brenda 2 ditëve nga njoftimi i fituesit. Ndaj vendimit të tij mund të ankoheni në gjykatë.
Nëse ankesa nuk paraqitet brenda afatit, e drejta e ankimit humbet. Sistemi i prokurimit elektronik i njofton operatorët automatikisht për fillimin dhe mbarimin e afateve.
Arsyet më të shpeshta të skualifikimit
Shumë oferta humbasin jo për çmimin, por për dokumentet. Neni 76 i ligjit dhe dokumentet e tenderit japin arsyet kryesore:
- Detyrime të papaguara tatimore ose të sigurimeve shoqërore. Ligji bën përjashtim për shuma të vogla deri në 10 000 lekë dhe për detyrime me marrëveshje pagese të nënshkruar para shpalljes së procedurës.
- Mungesa e sigurimit të ofertës, ose sigurim në vlerë apo formë të ndryshme nga ajo e kërkuar.
- Kriteret e kualifikimit të paplotësuara: përvojë e ngjashme, xhiro, staf ose pajisje që nuk provohen me dokumentet e kërkuara.
- Deklarata të rreme, informacion i fshehur ose pamundësia për të dorëzuar dokumentet provuese.
- Tërheqja nga nënshkrimi i kontratës me të njëjtin autoritet, brenda një viti kalendarik.
- Falimentimi, konflikti i interesit ose marrëveshjet me konkurrentët për të shtrembëruar konkurrencën.
Pjesa e lodhshme: ta kontrolloni app.gov.al çdo ditë
Ligji dhe sistemi janë të qarta. Ajo që i bën bizneset të humbasin tendera është koha. Procedurat me vlerë të vogël shpesh mbyllen ditën pas publikimit, dhe njoftimet nga qindra autoritete kontraktore dalin gjatë gjithë ditës. Për të mos humbur asnjë, dikush duhet të hapë app.gov.al çdo mëngjes, të kërkojë sipas fjalëve kyçe dhe të lexojë njoftim pas njoftimi.
Square Tender Alerts e bën këtë kontroll për ju. Zgjidhni kategoritë ku punoni dhe çdo mëngjes merrni në email procedurat e reja që janë ende të hapura, me autoritetin, fondin limit dhe afatin. Oferta përgatitet dhe dorëzohet gjithmonë në app.gov.al.
Merrni tenderat e kategorisë suaj çdo mëngjes
Provoni njoftimet falas dhe vendosni vetë nëse ju kursejnë kohë.
Shfletoni tenderat
Kategori të kërkuara shpesh